• .
  • (+593) 0981 325 128
  • Chat WhatsApp

Autora: Lic. M. Mercedes Males R.

A mi Madrecita Madre Querida
A mi ser Amado A mi madrecita querida
Buscando Libertad Amada Naturaleza
A mi gran Amiga Loor a la Tierra
Creciendo el amor Reina
Mujer Te vas
Laguna de San Pablo 


RIKSICHIY

Ñuka shutimi kapan Maria Mercedes Males Ramirez, ishkay chunka sukta puncha kapak killa 1968 watapi wacharishakami kani. Atuntaqui kitilli Antonio Ante kiti, Imbabura markamantami kani; ñukaka Pontificia Universidad Católica del Ecuador-Ibarra Hatun Yachana wasipimi yachakushpa katirkani, Licenciada Educación Básicapi Yachikmi kani, shinallatak Lingüista Kichwapashmi kani, kunanllatak llamkashpami kawsani. Ñuka taytakunami karka: José Rafael Males Maigua María Rosa Ramirez Córdova Kinkuchi kichwa ayllu llaktamantami karka. Ñukaka ña sawarishka mi kani, ñuka kusapa shutimi kan Fabian Maldonado shinapash ña kimsa churi, ushikunata charipani: kallaripika ñuka churi Alvaro, payka ña kimsa chunka chusku watatami charin, shinallatak, ñuka ushi Olguita ña ishkay chunka sukta watayukmi kan, ñuka ushi Johanitaka ña ishkay chunka shuk watayukmi, shinapash kunanpika kimsa ñitu wawakunata charini: Lenin, Mayalen Keisykupash.

Kay arawikillkapika kimsa wawkintak kuchikukunapak wiñaykawsaymantami rimashun. Yaya mamawan kawsakushpami chikanyanata mashkankuna, chikanyashpa kawsanapakka kikin wasitami charina mutsurin, chaymantami shukniku kuchikuka ukshawan wasichin, katik kuchikuka chanchawan wasichin, puchukay kuchikuka rumiyashka tikawan wasichin...

Mama killaka, wiñaymanta tiyak shuk hatun chaska kay allpa chaskawan 4.000 hunu watakuna ñawpa waktarikpi p’akirishkamanta wiñashkami. Mama killaka hatun chaska kashkamantami kikin wallpayta shinallatak allpa pacha kuchupi kikin muyuytapashmi charin, tukuy Inti llikata rikukpi kayshina muyuyka kayllapimi tiyan.

Abya yala wiñaykawsayka achka yachaykunamanta, wiñaypi riksishka ruraykunamanta shinallatak wawan wawan yachachishpa sakishkamantami riksiska kan. Tawka runakuna yuyashkamanta chikanyashpa  kay yachaykunaka mana killkashka kashpapish allí kawsaypak yuyaykunatami wakichishpa charin. Abya yala runa ayllukunapak yachaykunaka shuktak killkakunapimi wakichishka kawsan; kaykunapi, awashkakunapi, yuyaykawsaypi, ñawparimaypimi,  wakinpikarin sumakkanata yallishpami rikurin. Kay yachaykunaka pachamamamanta, wiwakunamanta, allí mikunamanta shinallatak tarpunamanta, ayllupura kawsanamantami yachachin.